Rezerwaty przyrody

Rezerwaty przyrody Wybrzeża Bałtyckiego

Polskie wybrzeże Bałtyku obejmuje kilka typów obszarów chronionych: dwa parki narodowe — Słowiński i Woliński — oraz liczne rezerwaty przyrody i obszary Natura 2000. Każdy z tych obszarów chroni inne elementy środowiska, od klifów i lasów buczynowych po jeziora przybrzeżne i siedliska ptaków.

Woliński Park Narodowy

Woliński Park Narodowy obejmuje obszar wyspy Wolin i sąsiadujące wody. Był jednym z pierwszych parków narodowych ustanowionych w Polsce — jego historia sięga 1960 roku. Na tle innych parków wyróżnia go mozaika różnych ekosystemów na stosunkowo niewielkim obszarze: klify nadbałtyckie, lasy bukowe i dębowe, jeziora przymorskie oraz deltę rzeki Dziwny.

Klify Wolina, szczególnie w rejonie wzgórza Gosań, należą do najwyższych na polskim wybrzeżu. Gosań wznosi się na około 90–95 m n.p.m. i oferuje widok na otwarte morze oraz Zatokę Pomorską. Klif jest aktywnie erodowany przez fale sztormowe, co sprawia, że jego krawędź stopniowo cofa się w głąb lądu. Zjawisko to jest monitorowane przez Instytut Morski.

Woliński Park Narodowy łączy ekosystemy morskie, leśne i słodkowodne na stosunkowo ograniczonym obszarze, co czyni go jednym z najbardziej bioróżnorodnych parków w Polsce.

Lasy bukowe i dębowe

Stare lasy bukowe na Wolinie to siedlisko wielu gatunków ptaków lęgowych. Bielik (Haliaeetus albicilla) regularnie gniazduje w granicach parku. Orlik krzykliwy (Clanga pomarina) i rybołów (Pandion haliaetus) są obserwowane szczególnie w sezonie lęgowym.

Buki tworzą tu zwarte drzewostany z zamkniętym okapem, co prowadzi do charakterystycznego runa leśnego złożonego głównie z zawilca gajowego i czworolistnika pospolitego. Wiek niektórych drzew szacuje się na ponad 200 lat.

Jeziora i siedliska ptaków

Na terenie parku i w jego bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się jeziora: Turkusowe, Czajcze i Domysłowskie. Jezioro Turkusowe, o charakterystycznym błękitnym zabarwieniu wody wywołanym zawiesiną węglanu wapnia, jest jedną z atrakcji rozpoznawczych parku.

Rezerwaty poza parkami narodowymi

Poza dwiema głównymi parkami narodowymi na wybrzeżu funkcjonuje sieć mniejszych rezerwatów przyrody, zazwyczaj chroniących konkretne siedliska lub populacje gatunków. Przykładem jest rezerwat Beka w pobliżu Pucka — dawne tereny polderów przekształcone w siedlisko ptaków siewkowych. Rezerwat jest zarządzany przez Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (OTOP).

Rezerwat Mewia Łacha u ujścia Wisły Śmiałej w Gdańsku chroni kolonię lęgową mew i rybitw na piaszczystej łasze. Dostęp jest ograniczony w sezonie lęgowym.

Obszary Natura 2000

Całe polskie wybrzeże jest niemal w pełni objęte obszarami Natura 2000 — siecią obszarów ochrony siedlisk i ptaków tworzoną przez państwa Unii Europejskiej. Na wybrzeżu kluczowe typy siedlisk to:

• Inicjalne stadia nadmorskich wydm białych (kod 2110)
• Nadmorskie wydmy białe z piaskownicą zwyczajną (2120)
• Nadmorskie wydmy szare (2130)
• Klify na wybrzeżu Bałtyku (1230)
• Przymorskie jeziora i stawy (1150)

Szczegółowe informacje o zasięgu i stanie obszarów Natura 2000 w Polsce udostępnia Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska.

Fauna morska

Wody przybrzeżne Bałtyku są siedliskiem foki szarej (Halichoerus grypus) i obrączkowanej (Pusa hispida). Oba gatunki były w Polsce niemal wytępione w XX wieku; aktualnie liczebność populacji foki szarej wzrasta, a jej pojawienie się na plażach jest coraz częstsze. Wolno podchodzić do focy — musi się ona sama oddalić, nie powinna być płoszona. Odpowiednie przepisy wynikają z ustawy o ochronie przyrody.

Morświn (Phocoena phocoena) to jedyny waleni zamieszkujący Bałtyk regularnie. Jest gatunkiem ściśle chronionym, jego populacja bałtycka należy do najmniejszych na świecie. Dane o stanie jego populacji są opracowywane przez Centrum Badań Morświnów przy Stacji Morskiej w Helu.