Parki narodowe

Słowiński Park Narodowy — ruchome wydmy i przyroda wybrzeża

Słowiński Park Narodowy leży na Wybrzeżu Słowińskim, w województwie pomorskim. Obejmuje pas nadmorski między Łebą a Rowami, w tym dwa duże jeziora przybrzeżne — Łebsko i Gardno — oraz największy w Polsce i jeden z największych w Europie obszar aktywnych, przesuwających się wydm.

Ruchome wydmy — mechanizm i skala

Wydmy w Słowińskim Parku Narodowym określane są jako „ruchome" lub „wędrowne", ponieważ przemieszczają się pod wpływem dominujących wiatrów z zachodu i północnego zachodu. Roczna prędkość przemieszczania szczytu wydmy waha się zazwyczaj od kilku do kilkunastu metrów, choć w literaturze geomorfologicznej podawane wartości zależą od warunków rocznych i metody pomiaru.

Charakterystyczny krajobraz tworzy rozległe, prawie pozbawione roślinności pole piasku, które stopniowo zasypuje porastający las sosnowy po swojej zawietrznej stronie. Efektem jest swoista „pustynia" z widocznymi martwymi pniami pochłoniętych drzew. Zjawisko to jest unikalne w skali Europy — na Bałtyku podobne, lecz mniejsze obszary wydm ruchomych spotykane są jeszcze w Niemczech, na Mierzei Kurońskiej na Litwie, oraz na Łotwie.

Widok wydm z latarni morskiej Czołpino. Fot. Paweł Szubert, CC BY-SA 3.0

Rejon Łeby

Wejście na wydmy odbywa się z kilku miejsc, z których najczęściej używany jest szlak z miejscowości Rąbka koło Łeby. Droga na wydmy prowadzi przez las sosnowy, a następnie otwiera się na rozległy teren piaszczysty. Wstęp na obszar wydm wędrownych jest płatny — opłata pobierana jest przez dyrekcję parku w celu finansowania ochrony i zarządzania obszarem.

Łeba jest naturalnym zapleczem turystycznym parku. Miasto ma połączenia kolejowe z Trójmiastem (linia przez Lębork). W sezonie letnim ruch turystyczny jest znaczny — Łeba należy do miejscowości o dużym obłożeniu w lipcu i sierpniu.

Jeziora Łebsko i Gardno

Jezioro Łebsko to największe jezioro przybrzeżne w Polsce, o powierzchni około 71 km². Od morza oddziela je wąski pas piasku i wydm. Jest to jezioro brachiczne — o słonawej wodzie, mieszaninie wód słodkich i morskich, które przedostają się przez grunt lub przy silnych sztormach przez wydmy. Zbiorowiska szuwarów trzcinowych i turzycowych na jego brzegach są siedliskiem wielu gatunków ptaków wodnych i błotnych.

Jezioro Gardno, leżące na zachodnim krańcu parku, jest mniejsze i bardziej odizolowane od ruchu turystycznego. Przy jego brzegach gniazdują rybitwy i czaple.

Szlaki i dostępność

Park udostępnia kilka szlaków pieszych i rowerowych. Najważniejsze odcinki:

• Szlak na Wydmę Łącką — główna trasa turystyczna z Rąbki, ok. 5 km w jedną stronę
• Szlak do Czołpina z latarnią morską — wznosi się na najwyższy punkt wydm w tym rejonie
• Ścieżka przyrodnicza wokół jeziora Łebsko — dla miłośników ptaków

Na terenie parku obowiązuje bezwzględny zakaz jazdy rowerem po wydmach poza wyznaczonymi trasami. Wchodzenie na zbocza wydm poza szlakiem jest niedozwolone, ponieważ niszczy kruche inicjalne pokrycie roślinne i przyspiesza erozję.

Ochrona i Rezerwat Biosfery UNESCO

Słowiński Park Narodowy jest od 1977 roku wpisany na listę Rezerwatów Biosfery UNESCO w ramach programu Man and the Biosphere (MAB). Jest to jedno z pierwszych polskich obszarów chronionych uznanych przez UNESCO za rezerwat biosfery.

Status ten nakłada na zarządzających parkiem dodatkowe zobowiązania dotyczące monitoringu, badań naukowych i edukacji przyrodniczej. Dyrekcja parku współpracuje z instytucjami naukowymi, między innymi z Instytutem Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN.

Fauna

W parku i jego buforze zaobserwowano ponad 250 gatunków ptaków. W strefie szuwarów i przy jeziorach gnieżdżą się: rybołów, orlik grubodzioby, czapla siwa i bielik. Jeziora są ważnymi miejscami odpoczynku dla ptaków wędrownych podczas przelotów, szczególnie jesienią. Wataha wilków (Canis lupus) jest udokumentowana na obszarze parku — dane o liczebności i zasięgu aktywności publikuje Instytut Biologii Ssaków PAN.

Szczegółowe informacje o parku dostępne są na stronie oficjalnej: slowinskipn.pl.